Medycyna bólu
Leczenie wspomagające
Leczenie bólu wymaga podejścia wielopłaszczyznowego i zastosowania kombinacji różnych terapii. Nazywa się to leczeniem multimodalnym. Obok farmakoterapii, leczenia zabiegowego istnieje wiele metod wspomagających. Zastosowanie ich przy odpowiednich wskazaniach oprócz ulgi w bólu daje niekiedy szansę na usunięcie przyczyny dolegliwości. Wśród metod wspomagających należy wymienić:
- Fizjoterapię
- Terapię manualna
- Fizykoterapię
- Tens
- Leczenie przy użyciu preparatów ziołowych
- Refleksologię
- Akupunkturę
- Dieta zindywidualizowana pod kontem nietolerancji pokarmowych, chorób autoimmunologicznych i zaburzeń mikro biomu jelitowego.
Dzięki współpracy z wieloma specjalistami jestem w stanie zapewnić kompleksową opiekę co znacznie poprawia wyniki leczenia.
Kwestionariusze
Ból ma wiele twarzy. W celu gruntownej analizy odczuwanych dolegliwości konieczne jest zastosowanie rozbudowanych kwestionariuszy, które pozwalają przybliżyć specjaliście terapii bólu subiektywne dolegliwości pacjenta. To z kolei pozwala uzyskać odpowiedzi na pytania co może być źródłem dolegliwości i jaką terapię powinno się zastosować w pierwszej kolejności. W swojej praktyce stosuję kilka kwestionariuszy:
- Skala numeryczna bólu- ocena natężenia doleglowości
- PQAS (Pain Quality Assessment Scale)- kwestionariusz oceny jakościowej bólu
- Kwestionariusz SF-36- ocena jakości życia
- Skala depresji Becka- ocena nastroju i nasilenia depresji
- PGIC (Patient’s global impression of change)- subiektywna ocena pacjenta skuteczności zastosowanego leczenia
Psychoterapia
Odczuwanie bólu jest silnie związane ze stanem naszej psychiki. Przewlekły ból często doprowadza do depresji a sama depresja znacznie obniża próg bólowy. Także badania czynnościowe ludzkiego mózgu pokazują, że ośrodki odpowiedzialne za nasz nastrój pokrywają się z ośrodkami analizującymi bodźce bólowe. Aby możliwy był sukces terapii bólu konieczne jest jednoczesne zastosowanie metod psychoterapii i osobiste zaangażowanie w leczenie. Wśród metod psychoterapeutycznych stosuje się:
- Biofeedback
- Terapię poznawczo behawioralną
- Terapie grupową
- Hipnozę
Leczenie zabiegowe
Do leczenia zabiegowego kwalifikuję pacjentów, u których występują dolegliwości znacznie pogarszające jakość życia. Ból jest silny, oceniany co najmniej na 5-6 w 11 stopniowej skali numerycznej. O kwalifikacji decyduje także czas występowania dolegliwości, ich wpływ na funkcjonowanie fizyczne oraz choroba podstawowa.
Leczenie zabiegowe powinno się stosować po starannie przeprowadzonej diagnostyce i powinno być poprzedzone blokadami diagnostycznymi. Wtedy daje szansę na znaczne zmniejszenie przewlekłego bólu i poprawę jakości życia.
W swojej praktyce stosuję wiele metod zabiegowych:
- Adhezjoliza przezskórna- uwolnienie zrostów korzeni nerwowych metodą Racza u pacjentów po operacjach neurochirurgicznych
- Blokady zewnątrzoponowe- podanie leku sterydowego z lekiem miejscowo znieczulającym do przestrzeni zewnątrzoponowej
a) Przez rozwór krzyżowy
b) Przez otwór miedzykręgowy
- Neuroliza splotu trzewnego- zniszczenie 80% etanolem splotu trzewnego
- Implantacja cewników do ciągłej infuzji okołonerwowej- stosowane w sytuacji bólu neuropatycznego spowodowanego uszkodzeniem nerwu
- Dyskografia- badanie struktury dysku i jego bolesności przy podawaniu leku
- IDET Intra Discal Electrothermal Therapy– terapia dysku stosowana w małych przepuklinach polegająca na termicznej zmianie struktury pierścienia włóknistego przez wprowadzoną przezskórnie specjalna elektrodę
- Neuroliza zwoju nieparzystego- zniszczenie etanolem woju nieparzystego
- Wszczepianie portów dokanałowych- służa do podawania silnych leków opioidowych do kanału kręgowego pozwalając zmniejszyć ich dawkę nawet kilkaset razy!
- Iniekcje około i dostawowe- głównie diagnostyczne podanie leku miejscowo znieczulającego w okolicę stawu.
- Przezskórne odnerwienie farmakologiczne stawów międzykręgowych ( blokada gałęzi przyśrodkowych) . Zabieg polegający na precyzyjnym zablokowaniu niewielkich nerwów odpowiedzialnych za unerwienie czuciowe stawów międzykręgowych. Zaburzenia statyki i ślizgu stawowego w ich obrębie są przyczyną nawet połowy przewlekłych bólów krzyża.
- Termolezja gałęzi przyśrodkowych- zniszczenie termiczne gałęzi przyśrodkowych w odcinku szyjnym ,piersiowym i lędźwiowym
- Blokada nerwu potylicznego
- Termolezja Pulsacyjna nerwu potylicznego
- Wszczepianie przezskórnych stymulatorów rdzenia
- Blokada zwoju gwiaździstego
- Neuroliza zwoju podbrzusznego górnego
- Sympatektomia piersiowa
- Sympatektomia lędżwiowa
- Termolezja pulsacyjna nerwów obwodowych
- Termolezja pulsacyjna korzeni rdzeniowych
I innych…
Farmakoterapia bólu
Leki przeciwbólowe stoją zazwyczaj w pierwszej linii w walce z bólem. Są łatwo dostępne i stosunkowo bezpieczne. Leczenie farmakologiczne lekami dostępnymi bez recepty jest skuteczne w większości przypadków bólu umiarkowanego a niekiedy też silnego. W innych przypadkach konieczne jest dodanie leków narkotycznych- słabych lub silnych opioidów. Niestety czasami nawet połącznie wielu analgetyków (leków przeciwbólowych) nie przynosi zamierzonego rezultatu. Dzieje się tak ajczęściej z powodu konieczności ograniczenia dawki gdyż pojawiają się trudne do zniesienia działania niepożądane.
W swojej praktyce posługuje się zasadą drabiny analgetycznej zaproponowanej przez WHO (Światowa Organizacja Zdrowia).
- Lekami pierwszego rzutu w bólu słabym i umiarkowanym jest lek nieopioidowy
- W bólu umiarkowanym i silnym połączenie słabego opioidu z lekiem nieopioidowym np. tramadolu z paracetamolem
- W bólu silnym i bardzo silnym połączenie silnego opioidu z lekiem nieopioidowym np. oksykodon z metamizolem
Na każdym etapie można dodać tak zwany koanalgetyk. Jest to lek wspomagający leczenie przeciwbólowe jak na przykład leki przeciwdepresyjne w bólu neuropatycznym.
Diagnostyka bólu
Ustalenie przyczyny dolegliwości bólowych bardzo często decyduje o sukcesie leczenia. Nie znając etiologii bólu możemy jedynie stosować środki wpływające na odczuwanie bólu, które nie zawsze są skuteczne. Jednocześnie trafna diagnoza bywa niekiedy bardzo trudna. Kluczowe dla prawidłowego rozpoznania jest korzystanie z ustalonego schematu postępowania obejmującego:
- Ogólny wywiad chorobowy
- Szczegółowy wywiad dotyczący dolegliwości bólowych: umiejscowienie bólu, początek wystąpienia dolegliwości, natężenie, charakter bólu, okoliczności nasilające odczuwanie bólu i łagodzące go
- Wywiad psychologiczny
- Badanie fizykalne pacjenta ogólne i szczegółowe z uwzględnieniem badania neurologicznego i ortopedycznego
- Badania obrazowe- RTG, Tomografia Komputerowa, Rezonans Magnetyczny
- Zabiegi diagnostyczne- tj. blokady diagnostyczne z użyciem leku miejscowo znieczulającego hamującego przewodzenie w nerwach.
Rola blokad diagnostycznych jest podwójna. Poza ustaleniem przyczyny dolegliwości przynoszą one niejednokrotnie długotrwałą ulgę umożliwiając zastosowanie leczenie wspomagającego np. fizjoterapii. Bardzo ważna w wykonywaniu takich blokad jest precyzja ich wykonania. Wszystkie zabiegi diagnostyczne wykonuje pod kontrolą rentgenowską bądź ultrasonograficzną co daje pewność właściwego umiejscowienia igły. Do zabiegów najczęściej wykonywanych przeze mnie należą:
- Blokady gałęzi przyśrodkowych w spondylopatiach (chorobach stawów międzykręgowych)
- Blokady korzeni rdzeniowych
- Blokady nerwów obwodowych
- Blokady stawów krzyżowo biodrowych
- Blokady diagnostyczne na układzie współczulnym- zwoju gwiaździstego, splotu trzewnego, splotu podbrzusznego górnego, sympatektomia piersiowa i lędźwiowa, blokada zwoju nieparzystego, blokada przykręgowa
- Blokady punktów spustowych (miejsca których naciśnięcie wywołuje ból)
Leczenie boreliozy
Choroba z Lyme, wywołana zakażeniem bakterią- krętkiem (najczęściej Borrelia burgdorferi, Borrelia garinii, Borrelia afzelii) jest wieloukładową chorobą zakaźna, która charakteryzuje się bardzo zróżnicowanym obrazem klinicznym. Do zakażenia dochodzi na skutek ukłucia i żerowania na człowiek kleszcza przenoszącego bakterię. Krętek żyje wewnątrzkomórkowo oraz jest zdolny do przekraczania bariery krew mózg. Jest to główny czynnik sprawiający, że klasyczna antybiotykoterapia jest nieskuteczna. Poza antybiotykoterapią w leczeniu stosuje się:
– preparaty ziołowe- np. szczeć, czystek,
– dietę ketogeniczną lub niskowęglowodanową,
– diagnostykę i leczenie skierowane na koinfekcje ( współistniejące infekcje innymi patogenami jak np., chlamydia, riketsioza, toksoplazmoza, które mogą być rezerwuarem krętka)
– leczenie ozonem,
– leczenie częstotliwościami- biorifle, bioreonans, Healy
– detoksyfikację
– chlorella
Ozonoterapia
Ozon- trójatomowa cząsteczka tlenu posiada wiele właściwości, które mogą być wykorzystywane w medycynie.
– ozon ma bardzo silne właściwości bakteriobójcze, grzybobójcze, pierwotniakobójcze oraz wirusobójcze.
– poprawia utlenowanie tkanek dzięki ułatwieniu dyfuzji tlenu do krwinek czerwonych poprzez wpływ na ich błony komórkowe, ułatwieniu oddawania tlenu z hemoglobiny do tkanek.
– wpływa korzystnie na mitochondria, które są odpowiedzialne za produkcję energii w komórkach.
– ma zastosowanie w onkologii poprzez wiele mechanizmów działania. Przede wszystkim jest toksyczny dla komórek nowotworowych i powoduje ich apoptozę ( obumarcie). Aktywuje układ odpornościowy i ułatwia walkę ze zmutowanymi komórkami.
– poprawia perfuzje tkankową ( przepływ krwi przez małe naczynia krwionośne) dzięki poprawie elastyczności krwinek czerwonych.
Należy pamiętać, że ozon jest toksyczny także dla zdrowych komórek jeśli jest stosowany w nieodpowiedni sposób. Nasza klinika ma duże doświadczenie w leczeniu Boreliozy, trudno gojących się ran, bólu wielostawowego czy infekcji oportunistycznych ( wywołanych przez nietypowe patogeny w sytuacjach upośledzonej odporności).
Leczenie ozonem w naszej klinice może polegać na ozonowaniu pobranej krwi pacjenta a następnie przetoczeniu jej z powrotem do krwioobiegu, podaniu ozonu dożylnie w powolnym wlewie lub zewnętrznym zastosowaniu ozonu np. na okolice trudno gojącego się zakażenia.
Szkolenia i konferencje
Współczesna medycyna rozwija się bardzo dynamicznie. Aby moc świadczyć usługi na najwyższym poziomie każdy lekarz musi nieustannie rozwijać swoje umiejętności, pogłębiać i aktualizować swoją wiedzę. Ja jestem członkiem kilku towarzystw naukowych- PTBB ( Polskie Towarzystwo Badania Bólu), INS (Międzynarodowe Towarzystwo Neuromodulacji), ESRA ( Europejskie Towarzystwo Anestezji Regionalnej i Leczenia Bólu) a także jestem wieloletnim członkiem Sekcji Interwencyjnej PTBB- sekcja ta zajmuje się zabiegowym leczeniem bólu. Biorę udział w licznych konferencjach i zjazdach naukowych jako wykładowca oraz prowadzę warsztaty praktyczne promujące interwencyjne metody leczenia bólu i sonoanatomii praktycznej między innymi w Londynie, Innsbrucku, Barcelonie. Nasza Sekcja Interwencyjna PTBB organizuje międzynarodowe warsztaty i konferencje kilka razy w roku między innymi w Zakładzie Anatomii i Patomorfologii Akademii Medycznej w Warszawie. Dzięki temu mam kontakt z najlepszymi specjalistami w dziedzinie medycyny bólu co pomaga w rozwoju moich umiejętności i stałym pogłębianiu wiedzy medycznej.

Anestezjologia
Wizyta przedoperacyjna
Podczas wizyty przedoperacyjnej spotykam się z pacjentem zakwalifikowanym do zabiegu . Celem takiej wizyty jest ocena i zapewnienie gotowości pacjenta do znieczulenia.
Wybór metody znieczulenia i oraz omówienie opieki pooperacyjnej. Gotowość do zabiegu anestezjolog ocenia na podstawie wywiadu i badania pacjenta.
Dla prawidłowego przeprowadzenia znieczulenia niezbędne jest udzielenie wyczerpujących i prawdziwych odpowiedzi na wszelkie pytania.
Po uzyskaniu potrzebnych informacji dokładnie badam chorego, sprawdzam wyniki badań dodatkowych (morfologia, grupa krwi, zdjęć rentgenowskich, EKG i innych.). Na podstawie tych informacji wybieram najlepszą dla pacjenta metodę znieczulenia , wyjaśniając pacjentowi szczegóły metody, jej wady i zalety oraz możliwe powikłania. Ostateczny wybór znieczulenia następuje po uzgodnieniu z pacjentem. Chory zostaje również powiadomiony o konieczności wyjęcia przed operacja wszelkich usuwalnych protez zębowych oraz o konieczności pozostawania bez jedzenia i picia przez 6 godzin. Konieczne jest również zdjęcie wszelkiej biżuterii, zmycie lakieru z paznokci.
Na specjalnym formularzu pacjent podpisuje zgodę na znieczulenie i wszelkie inne procedury medyczne (np. wkłucia do naczyń krwionośnych, kroplówki, ewentualne podawanie krwi, zmianę sposobu znieczulania itp.), które mogą okazać się konieczne podczas operacji i znieczulenia.
Znieczulenie Ogólne
Znieczulenie ogólne (potocznie zwane narkozą) — kontrolowane, odwracalne (czasowe) i całkowite zniesienie bólu, świadomości i odruchów obronnych osoby znieczulanej. Znieczulenie ogólne polega na okresowym zahamowaniu czynności ośrodkowego układu nerwowego przy jednoczesnym utrzymaniu funkcji ośrodków podtrzymujących życie. Jako anestezjolog w stan taki wprowadzam pacjentów przed różnymi zabiegami, np.: chirurgicznymi, ortopedycznymi, ginekologicznymi, urologicznymi, neurochirurgicznymi, laryngologicznymi . Substancje służące do wprowadzania człowieka w stan znieczulenia ogólnego nazywa się anestetykami. Elementy składowe znieczulenia ogólnego to:
- zniesienie świadomości (hypnosis)
- zniesienie bólu (analgesia)
- zwiotczenie mięśni szkieletowych (relaxatio)
- zniesienie odruchów (areflexia)
Stan wyłączenia wszystkich 4 czynności ustroju nazywamy anestezją.
Istotnym, choć nie przez wszystkich autorów uznawanym elementem anestezji jest niepamięć wsteczna (amnesia).
Znieczulenie Regionalne
Znieczulenie regionalne (znieczulenie miejscowe, znieczulenie przewodowe) – metoda blokowania odczuwania bólu ostrego lub przewlekłego, polegająca na odwracalnym przerwaniu przewodnictwa nerwowego w pniach nerwowych zaopatrujących określoną okolicę ciała. Znieczulenie miejscowe umożliwia bezbolesne przeprowadzenie zabiegów chirurgicznych, ortopedycznych, ginekologicznych, urologicznych, stomatologicznych i diagnostycznych bez narażenie pacjenta na silny ból towarzyszący tym zabiegom. Podczas zabiegu, przeprowadzanego tylko w znieczuleniu miejscowym pacjent pozostaje świadomy (funkcje mózgu są zachowane), oddycha samodzielnie i nie wymaga intubacji (zabezpieczenia dróg oddechowych). Często jednak znieczulenie takie łączy się z podawaniem leków uspokajających i nasennych aby w trakcie operacji pacjent nie odczuwał lęku czy dyskomfortu.
W okresie pooperacyjnym znieczulenie regionalne daje wielogodzinne zniesienie bólu, pozwala zmniejszyć dawki silnych leków przeciwbólowych a co za tym idzie pacjent jest mniej narażony na ich działania niepożądane.
W celu znieczulenia miejscowego stosuję środki znieczulające miejscowo, opioidy oraz leki z innych grup. Wśród znieczuleń regionalnych wyróżnia się:
- znieczulenie nasiękowe
- znieczulenie powierzchowne
- blokady centralne
- znieczulenie podpajęczynówkowe (rdzeniowe)
- znieczulenie zewnątrzoponowe
- znieczulenie ogonowe
- blokady obwodowe
- blokady specjalne
Obecnie znieczulenie regionalne przeżywa renesans w związku z coraz szerszym użyciem nowoczesnych aparatów USG pozwalających na bezpośrednią wizualizację struktur nerwowych. Dzięki temu mogę uzyskać wyższą skuteczności blokady przy jednoczesnym zredukowaniu ilości podawanych leków.
Opieka Pooperacyjna
Opieka nad pacjentem w okresie pooperacyjnym ma kluczowe znaczenie dla wyniku leczenia. W optymalnych warunkach pacjent po zabiegu powinien trafić na sale pooperacyjną gdzie jest pod stałym nadzorem pielęgniarskim z możliwością uzyskania natychmiastowej pomocy lekarskiej w razie potrzeby. Wynika to z faktu, że w bezpośrednim okresie pooperacyjnym mogą ujawnić się wczesne powikłania zarówno chirurgiczne ( np. krwawienie) jak i anestezjologiczne (np. pozostałości działania leków użytych podczas znieczulenia).
Kolejnym bardzo istotnym problemem w tym czasie jest walka z bólem pooperacyjnym. W tym celu:
- Pacjent powinien posiadać wypełnioną kartę oceny bólu pooperacyjnego, na której są informacje na temat zleconego leczenia przeciwbólowego
- powinna być przeprowadzona systematyczna ocena natężenia bólu np. w skali numerycznej od 0 do 10 i informacje te naniesione na kartę
- w sytuacji wystąpienia bólu o natężeniu większym niż 4 powinno się zastosować dodatkowe środki w walce z bólem
Aktualne wytyczne mówią o analgezji multimodalnej. Jako koordynator programu „Szpital Bez Bólu” zalecam użycie wielu sposobów na walkę z bólem: farmakoterapię, leczenie przeciwbólowe z wyprzedzeniem, metody znieczulenia regionalnego.
Bardzo ważne dla szybkiego zdrowienia jest możliwie najszybsze uruchomienie pacjenta i racjonalna rehabilitacja.
Intensywna Terapia
Intensywna terapia – oznacza leczenie chorych w stanie zagrożenia życia. Za stan zagrożenia życia uznaje się sytuację, gdy z powodu choroby lub innej przyczyny dochodzi do ustania lub zagrożenia podstawowych czynności życiowych, takich jak oddychanie, krążenie, czynności OUN. Intensywna terapia polega na zastąpieniu zagrożonych czynności organizmu metodami leczniczymi jak również na diagnozowaniu przyczyn powodujących chorobę wymagającą leczenia na Oddziale Intensywnej Terapii. Na takim oddziale pracuję w Szpitalu Wojewódzkim w Koszalinie.
Reanimacja – zespół czynności ratowniczych stosowanych u chorych, u których nastąpiło nagłe zatrzymanie krążenia. Celem reanimacji jest przywrócenie krążenia, oddychania (resuscytacja krążeniowo-oddechowa) oraz pośrednio czynności ośrodkowego układu nerwowego.
W skład reanimacji wchodzą:
- Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
- BLS – (ang. basic life support) – Podstawowe zabiegi resuscytacyjne
- ALS – (ang. advanced life support) – Zaawansowane zabiegi resuscytacyjne
- Przywrócenie czynności OUN
Reanimacja i ALS
Reanimacja – zespół czynności ratowniczych stosowanych u chorych, u których nastąpiło nagłe zatrzymanie krążenia. Celem reanimacji jest przywrócenie krążenia, oddychania (resuscytacja krążeniowo-oddechowa) oraz pośrednio czynności ośrodkowego układu nerwowego.
W skład reanimacji wchodzą:
- Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
- BLS – (ang. basic life support) – Podstawowe zabiegi resuscytacyjne
- ALS – (ang. advanced life support) – Zaawansowane zabiegi resuscytacyjne
- Przywrócenie czynności OUN